De elektronische studiegids voor het academiejaar 2026 - 2027 is onder voorbehoud.





Fiscaal en economisch straf(proces)recht (3920)

Coördinerend verantwoordelijke:Prof. dr. Caroline VANDERKERKEN 
Lid van het onderwijsteam:De heer Patrick LAUWERS 


Studiepunten: 6,0
Studiebelastingsuren: 162
Periode: semester 1 (6sp)

Onderwijstaal: Nederlands
Examencontract: niet mogelijk

2de Examenkans1: Ja
Eindcijfer2: Numeriek
Tolerantie3: Zie plaats in het onderwijsaanbod

Volgtijdelijkheid
Adviserende volgtijdelijkheid op niveau van de opleidingsonderdelen
 
 
  Volgende opleidingsonderdelen worden geadviseerd ook opgenomen te zijn in uw studieprogramma tot op heden.
    Fiscaal recht (1890) 6.0 stptn  
    Strafrecht en strafprocesrecht (1883) 10.0 stptn  
 


Begincompetenties

Algemeen:

  • Zelfstandig fiscale situaties inschatten
  • Basisnoties van strafrecht en strafprocesrecht gebruiken in een concrete situatie, verbonden met fiscale gevalssituaties
  • De situatie inschatten vanuit een context van invordering van belastingen, en zo nodig, invordering ervan
  • Kritisch reflecteren over een fiscaal strafrechtelijke context
  • Zelfstandig een concreet gerechtsdossier doornemen en hanteren

In het bijzonder voor dit vak:

  • Belgisch staatsrecht, burgerlijk recht, strafrecht, strafprocesrecht, gerechtelijk ondernemingsrecht in een basisversie kennen (bach opleiding rechten)
  • Basisbegrippen van fiscaal recht, strafrecht en strafprocesrecht hanteren in een concrete context (bach opleiding rechten)
  • De inhoud van het vak Fiscaal recht kennen
  • De inhoud en de beginselen van het vak strafrecht en strafprocesrecht kennen


Inhoud

Het vak beoogt de student een dieper inzicht te verschaffen in de werking van het fiscaal en economisch strafprocesrecht. Het behandelt de historische evolutie van het fiscaal en economisch strafprocesrecht en de huidige regeling van de fiscale en economische strafvervolging. Het heeft aandacht voor de administratieve aspecten van de fiscale strafvervolging en de taakverdeling tussen fiscus en vervolgende administraties binnen de administratie van financiën en de parketten en het gerecht. Het bespreekt de fiscale en economische aspecten van een gerechtelijk onderzoek en focust zich op de "moderne problemen" die daarbij aan bod komen, zoals de moderne invulling van het beroepsgeheim en de digitalisering die bijzondere problemen inhoudt.

Het vak richt zich ook op de rechtsbescherming van de verdachte die het voorwerp wordt van een dergelijke strafvervolging en op de rechten die zijn positie moeten vrijwaren voor ontoelaatbare inmenging door de vervolging, en op zijn recht op privacy.

Daarnaast benadert het vak de internationale aspecten van gegevensuitwisseling in fiscale zin en dit zowel administratief als via de strafrechtelijke rechtshulp.

Tot slot behandelt het vak daarnaast ook het faillissement strafrecht, het economisch strafrecht in brede zin, alsook het witwas strafrecht.

Behandelde thema's zijn :

  • historische ontwikkeling
  • organisatie van de fiscale strafvervolging
  • rechtsvergelijkende notities
  • aspecten van de administratiefrechtelijke vervolging : onderzoek, vestiging van de belasting, betwisting
  • het non bis in idem-beginsel en zijn toepassing in strafrechtelijke en administratieve zin
  • rechtsbescherming van de verdachte van een fiscaal misdrijf : het recht op een eerlijk proces
  • het fiscaal strafrecht en het witwasmisdrijf
  • internationale samenwerking inzake belastingontduiking in administratieve en strafrechtelijke zin


Verplichte handboeken (boekhandel)
 

Handboek 1:

Het Misdrijf & Fiscale fraude, Francis Desterbeck, Recentste editie

ISBN: 9789400013759

 

Verplicht studiemateriaal
 

Cursusteksten en leesteksten worden per thema ter beschikking gesteld via Blackboard. 

 

Aanbevolen literatuur
 

Handboek 1:

Fiscale strafvervolging en rechtsbescherming: wapengelijkheid, zwijgrecht en bewijslastverdeling, VANDERKERKEN Caroline, Larcier

ISBN: 2804420213

 

Aanbevolen studiemateriaal
 

Strafwetboek

Wetboek van Strafvordering

Wetboek Inkomstenbelastingen

Wetboek Belasting over de Toegevoegde Waarde



Organisatie- / Werkvormen
Organisatievormen  
Hoorcollege  
Onderwijsgroep  


Evaluatie

Semester 1 (6,00sp)

Evaluatievorm
Andere evaluatievorm tijdens onderwijsperiode20 %
Andere:4 punten van in totaal 20 worden gegeven aan de eigen schriftelijke en
mondelinge uiteenzetting nopens een onderdeel van een groepswerk. De
evaluatie geschiedt zowel permanent (bekendmaking in de derde lesweek
van het kwartiel), als individueel (nu de opdracht deel uitmaakt van een
groepswerk, doch met individuele inbreng en quotering).
Schriftelijk examen80 %
Open-boek
Casus
Open vragen
Gebruik studiemateriaal tijdens evaluatie
ToelichtingDe student mag al het studiemateriaal in print meenemen naar het examen.
Evaluatievoorwaarden (deelname en/of slagen)
Voorwaarden

1. Deelname aan alle deelevaluaties

2. Schriftelijke uiteenzetting tijdig indienen volgens richtlijnen onderwijsteam

Gevolg1. Geen examenresultaat voor het gehele opleidingsonderdeel 2. Voor dit deel van de evaluatie een 0/4
Extra info

Tijdens en na iedere onderwijsgroep wordt aan de student meegedeeld of de specifieke doelstelling van ieder hoorcollege of onderwijsgroep bereikt werd.

De student verwerft feedback nopens de vraag hoe het hoorcollege of de onderwijsgroep de beoordelingscriteria van het eigenlijke examen benadert en waaraan in het bijzonder aandacht wordt besteed.

De docent bepaalt in overleg met het Onderwijsmanagementteam en de studentenadministratie de planning en de examenvorm voor een eventueel inhaalexamen. De examenvorm kan afwijken van de examenvorm die werd gebruikt tijdens de reguliere examenperiode. De planning en examenvorm worden aan de student meegedeeld nadat de aanvraag van een inhaalexamen is goedgekeurd.


Tweede examenkans

Evaluatievorm tweede examenkans verschillend van eerste examenkans
Neen
Toelichting evaluatievorm In een eventuele tweede examenkans kan de student verzoeken een
vervangende taak voor de evaluatie tijdens de onderwijsperiode (4/20) te
maken. De nodige praktische informatie over deze vervangende taak zal
meegedeeld worden via Blackboard. Indien de student hier niet om
verzoekt, blijft het deelcijfer van de eerste examenkans behouden. Meer
concrete informatie wordt verstrekt via Blackboard.

Afhankelijk van het aantal deelnemers kan de evaluatievorm bij tweede
kans gewijzigd worden, namelijk het examen kan dan een mondeling examen
zijn.


Eindcompetenties
  EC = eindcompetenties      DC = deelcompetenties      BC = beoordelingscriteria  
master in de rechten
  •  EC 
  • EC02 - De master in de rechten heeft een gespecialiseerde wetenschappelijk disciplinaire kennis van en inzicht in de leerstukken en in de systematiek(en) van de rechtsgebieden behorende tot de keuzevakken van de masteropleiding, mede vanuit Europees en rechtsvergelijkend perspectief. De master in de rechten kan deze kennis, inzichten en systematiek(en) toepassen, mede vanuit Europees en rechtsvergelijkend perspectief. (wetenschappelijk-disciplinaire kennis)

     
  •  DC 
  • De student heeft kennis van en inzicht in verschillende themas die behoren tot het fiscaal recht, strafrecht en strafprocesrecht in financieel en economische zin, dit zowel Belgisch federaal, europees als inzake enkele europese landen. Hij is in staat verbanden te leggen tussen de verschillende thema's. Hij kan die kennis operationeel aanwenden bij het formuleren van oplossingen inzake deze rechtstakken.
     
  •  DC 
  • De student heeft kennis van en inzicht in verschillende themas die behoren tot het recht der overheidsfinanciën, dit zowel Belgisch federaal, europees als inzake enkele europese landen. Hij is in staat verbanden te leggen tussen de verschillende thema's. Hij kan die kennis operationeel aanwenden bij het formuleren van oplossingen inzake het Belgisch recht der overheidsfinanciën.
  •  EC 
  • EC03 - De master in de rechten heeft inzicht in de recente maatschappelijke ontwikkelingen en het wetenschappelijk onderzoek in het vakgebied. (wetenschappelijk-disciplinaire kennis)

     
  •  DC 
  • De student heeft inzicht in de recente maatschappelijke ontwikkelingen en het wetenschappelijk onderzoek in het vakgebied, in het bijzonder, in dit opleidingsonderdeel door de eigen analyse van inzichten uit rechtsstelsels van lidstaten van de Europese Unie, gesteld tegenover inzichten elders in Europa en in het eigen Belgisch rechtsgebied en door kennis en inzicht over en in de inwerking van onevenwichten in regelgeving in lidstaten, op de europese globale toestand inzake bestrijding van fiscale fraude en witwassen. De student is in staat het daarvoor ontwikkeld juridisch instrumentarium te begrijpen, te analyseren en toe te passen.
  •  EC 
  • EC04 - De master in de rechten heeft inzicht in de problematiek van eenmaking van het recht, in het bijzonder binnen de Europese context. (wetenschappelijk-disciplinaire kennis)

     
  •  DC 
  • De student heeft een diepgaand inzicht in de noodzaak van eenmaking van aspecten van het fiscaal recht en het fiscaal en economisch strafrecht in verschillende EU-lidstaten en kan die eenmaking vanuit opgedane kennis concreet beïnvloeden door inzake die rechtstak bestuurders te wijzen op de doorwerking van europees recht in het lokaal wetgevings- en besluitvormingsproces en ze daarover te adviseren en daarin bij te staan.
  •  EC 
  • EC05 - De master in de rechten heeft inzicht in de voortdurende interactie tussen nationaal, supranationaal en internationaal recht. (wetenschappelijk-disciplinaire kennis)

     
  •  DC 
  • De student analyseert niet alleen de nationale, supranationale en internationale dimensie van het fiscaal recht en de interactie tussen deze dimensies, maar vormt daarover ook zijn mening op het niveau van de wetgever.
     
  •  DC 
  • De student heeft een operationaal aanwendbare en grondige kennis inzake het nationaal en supranationaal fiscaal en economisch strafrecht en kan bereikte inzichten inzake deze rechtstak in individuele probleemstellingen toepassen om tot oplossingen te komen, rekening houdend met de onderlinge beïnvloeding van beslissingen voor en in verschillende beleidsniveaus.
     
  •  DC 
  • De student kan het Belgische recht vergelijken met het Nederlandse, Franse en Duitse recht.
  •  EC 
  • EC06 - De master in de rechten kan kritisch en op zelfstandige wijze verschillende (digitale) bronnen van het juridische vakgebied opzoeken, raadplegen en selecteren, zowel Nederlandstalige, Engelstalige als Franstalige bronnen. (algemeen wetenschappelijke onderzoekscompetentie)

     
  •  DC 
  • De student kan kritisch en zelfstandig omgaan met (digitale) bronnen inzake het fiscaal recht en strafrecht, zowel op europees, federaal, regionaal als lokaal gebeid en dit zowel in het Nederlands, het Frans als in het Engels.
  •  EC 
  • EC07 - De master in de rechten kan wetgevingen, rechtspraak, rechtsleer en andere juridische teksten analyseren, interpreteren en verantwoord aanwenden. (algemeen wetenschappelijke onderzoekscompetentie)

     
  •  DC 
  • De student kan bronnen inzake wetgeving, rechtspraak en rechtsleer inzake het fiscaal en economisch strafrecht opzoeken, analyseren, interpreteren en deze instrumentaliseren in de eigen oordeelsvorming aangaande het opstellen van en adviseren bij de totstandkoming en uitvoering van overheidsbegrotingen en bij werkzaamheden van besluitvorming in deze rechtstak.
     
  •  DC 
  • De student kan bronnen inzake wetgeving, rechtspraak en rechtsleer inzake het recht der overheidsfinanciën opzoeken, analyseren, interpreteren en deze instrumentaliseren in de eigen oordeelsvorming aangaande het opstellen van en adviseren bij de totstandkoming en uitvoering van overheidsbegrotingen en bij werkzaamheden van besluitvorming in deze rechtstak.
  •  EC 
  • EC09 - De master in de rechten is in staat om de verschillende elementen en de relevante rechtsregels in een complexe probleemstelling te detecteren en één of meerdere adequate oplossingsstrategieën te selecteren, de gemaakte keuze te verantwoorden, en de gekozen oplossingstrategie(ën) toe te passen. (algemene competentie)

     
  •  DC 
  • De student is in staat om zijn weg te vinden in supranationale rechtsregels, ze te begrijpen, ze te toetsen, aan te wenden en ze toe te passen in een federale, regionale en lokale probleemstelling, en deze toepassing onderbouwd te verantwoorden, zowel in juridische als in strategische zin.
  •  EC 
  • EC10 - De master in de rechten kan de verschillende belanghebbenden en hun specifieke belangen in een complexe probleemstelling identificeren en deze belangen integreren in de eigen redenering en aanpak. (algemene competentie)

     
  •  DC 
  • De student kan het belang en de identiteit van maatschappelijke filters in de beleidsvoering situeren;
     
  •  DC 
  • De student kan het recht plaatsen in een maatschappelijk input/output model;
  •  EC 
  • EC11 - De master in de rechten is in staat om eigen ideeën, standpunten en oplossingen zowel schriftelijk als mondeling op een adequate manier te communiceren en te presenteren in diverse contexten en daarbij gebruik te maken van de Nederlandse, Engelse en Franse (rechts)taal. (algemene competentie)

     
  •  DC 
  • De student is in staat om zelf een oordeelsvorming te doen inzake fiscaal en economisch strafrecht en strafprocesrecht in brede juridische zin, om oplossingen zowel schriftelijk als mondeling op een adequate wijze te verwoorden, om te overleggen met groepsleden en in teamverband en om deze oordeelsvorming en bereikte standpunten te presenteren. Hij is in staat die presentatie te geven, rekening houdend met bronnen in de Engelse en Franse (rechts)taal en, mits gebruik van een woordenboek, de Duitse (rechts)taal en deze actief te verwoorden.
     
  •  DC 
  • De student is in staat om zelf een oordeelsvorming te doen inzake overheidsfinanciën in brede juridische zin, om oplossingen zowel schriftelijk als mondeling op een adequate wijze te verwoorden, om te overleggen met groepsleden en in teamverband en om deze oordeelsvorming en bereikte standpunten te presenteren. Hij is in staat die presentatie te geven, rekening houdend met bronnen in de Engelse en Franse (rechts)taal en, mits gebruik van een woordenboek, de Duitse (rechts)taal en deze actief te verwoorden.
  •  EC 
  • EC12 - De master in de rechten is zich bewust van het belang van duurzame conflicthantering, in het bijzonder door onderhandeling en bemiddeling, heeft inzicht in diverse duurzame conflicthanteringsonderhandelings- en bemiddelingstechnieken, en weet de basistechnieken hiervan adequaat toe te passen. (algemene competentie)

     
  •  DC 
  • De student heeft inzicht in het belang van een onderhandelingsproces nopens de omvang en allocatie van overheidsmiddelen en in de noodzaak van afweging van en onderhandeling over de beperking van uitgaven en aanwending van schaarse middelen en in de juridische aspecten van dergelijke vraagstukken.
  •  EC 
  • EC13 - De master in de rechten onderkent ethische en sociaal-maatschappelijke aspecten in een juridische context, kan er kritisch over reflecteren en kan op basis van ethische aspecten, met inachtneming van de eigen verantwoordelijkheden als jurist, richting geven aan een eigen oordeelsvorming. (algemene competentie)

  •  EC 
  • EC15 - De master in de rechten toont een kritische attitude, en is in staat het recht en de verschillende juridische standpunten in kaart te brengen, kritisch te benaderen en zo te komen tot een eigen juridisch onderbouwd oordeel. (algemene competentie)

     
  •  DC 
  • De student toont een kritische attitude en is in staat het recht en de verschillende juridische standpunten in kaart te brengen, kritisch te benaderen en zo te komen tot een eigen juridisch onderbouwd oordeel, dit concreet in debatten en door vraagstelling en interactie met externe experts in de materie, hetzij werkzaam in instellingen belast met een deelaspect der openbare financiën, hetzij met de controle van besteding van middelen of op een andere wijze.
  •  EC 
  • EC16 - De master in de rechten kan in teamverband, op een actieve en constructieve manier, bijdragen aan een gemeenschappelijke doelstelling in een multidisciplinaire context. (algemene competentie)

     
  •  DC 
  • De student kan in teamverband een juridisch vraagstuk oplossen en de relevante aspecten ervan multidisplinair (binnen het juridische veld) duiden en erover reflecteren.
 

Plaats in het onderwijsaanbodTolerantie3
2de masterjaar in de rechten: overheid en recht J
2e masterjaar in de rechten: rechten - corporate J
keuze master voor private (UH) J
Master in de rechten juridische verruiming J
Master in de rechten vrije keuze J



1   Onderwijs-, examen- en rechtspositieregeling art. 12.2, lid 2.
2   Onderwijs-, examen- en rechtspositieregeling art. 15.1, lid 3.
3   Onderwijs-, examen- en rechtspositieregeling art. 16.9, lid 2.